Cała prawda o tabelach LUT w filmie

Tabela LUT, inaczej Look-Up Table to nic innego jak tabela przeliczeniowa, która zmienia wartości kolorów (RGB) w danym obrazie. Innymi słowy, powoduje ona korektę kontrastu, kolorów, lub obu naraz, co pozwala na szybkie wprowadzenie tych zmian podczas postprodukcji. Pliki z tabelami LUT zdecydowanie najczęściej występują w formacie .cube, ale są wyjątki, jak np. format .alf4c dla kamer Arri Alexa 35, czy .vlt dla kamer Panasonic. Można je otworzyć za pomocą zwykłego notatnika i wówczas okaże się, że wspomniana „tabela” wygląda mniej więcej tak (to oczywiście tylko fragment):

0.041033 0.041033 0.041033
0.062173 0.038275 0.040764
0.081106 0.034035 0.040525
0.099236 0.027164 0.040322
0.116776 0.011288 0.040156
0.132918 0.000000 0.040014

W tabeli widzimy zatem rzędy cyferek, które oznaczają wartość wyjściową kanałów RGB, a każdy rząd oznacza jedną próbkę. Taki, a nie inny wygląd tej tabeli wynika z kilku faktów:

1. Jest to tabela 3d LUT, co w przeciwieństwie do starszych 1d LUT, pozwala na dokonywanie zmian wszystkich wartości RGB jednocześnie, uwzględniając ich wzajemną zależność.
2. Tabele LUT opierają się na idei próbkowania, co oznacza, że zamiast przechowywać wartości wyjściowe dla każdej możliwej wartości wejściowej, pobierają i modyfikują próbki w regularnych odstępach, wykorzystując wzór matematyczny do szacowania wartości pomiędzy nimi (interpolacji). Wartości wejściowe są zatem „predefiniowane”, a w pliku są tylko wartości wyjściowe.
3. Ilość wartości wejściowych / wyjściowych zależy od rodzaju pliku; rozróżniamy tabele LUT 17x17x17, 33x33x33 oraz 65x65x65, co oznacza, że na każdej osi jest po odpowiednio 17, 33 lub 65 regularnie oddalonych od siebie próbek.

Jak wcześniej wspomniano, tabele LUT można podzielić ze względu na kompleksowość oddziaływania (1d, 3d), czy gęstość siatki próbek (x17, x33, x65), jednak teraz przyjrzyjmy się ich praktycznemu zastosowaniu. Rozróżniamy tu trzy rodzaje:

1. Tabele LUT techniczne: są stosowane do konwersji pomiędzy różnymi gamutami / gammami, najczęściej dla normalizacji plików w tzw. logu do Rec 709. Takie tabele LUT są często dostępne bez opłat u producentów kamer (np. Sony). Po ich zastosowaniu obraz z wyblakłego i „płaskiego” staje się dużo bardziej kontrastowy i nasycony.
2. Tabele LUT kreatywne: ten rodzaj z kolei służy do nadawania określonego nastroju lub stylu wizualnego nie wpływając na zmianę gamutu / gammy. Kreatywne tabele LUT mogą imitować wygląd klasycznych taśm filmowych, takich jak Kodak czy Fuji, lub nadać obrazowi specyficzne tonacje kolorystyczne, które wpisują się w estetykę danego projektu.
3. Tabele LUT hybrydowe: jak sugeruje nazwa są to tabele łączące cechy obu powyższych.

Pewnym specyficznym podtypem tabel LUT hybrydowych, są tzw. Show LUTs. Są to tabele LUT stworzone przez kolorystów specjalnie dla kamer i stosowane na planie filmowym. Show LUTs pomagają reżyserowi i operatorowi zobaczyć na monitorze podglądowym wstępnie kolorowany obraz, który bardziej odpowiada finalnemu efektowi. Choć są one używane głównie w celu kontroli wyglądu na planie, mogą być również punktem wyjścia do dalszej postprodukcji.

Z pewnością do zalet tabel LUT można zaliczyć:

• szybkość pracy,
• powtarzalność efektów,
• łatwość użycia.

I te trzy cechy wystarczają, że tabele LUT są tak niezwykle popularne i powszechnie stosowane. Nie mniej jednak należy pamiętać, że:

• właściwie nie są one w ogóle elastyczne, poza możliwością zmniejszenia ich oddziaływania nic innego nie można skorygować,
• są zaprojektowane pod konkretne gamuty / gammy i zastosowane niezgodnie z przeznaczeniem mogą powodować zdecydowanie niepożądane efekty,
• mogą być źle zaprojektowane, lub nanosić zbyt agresywne zmiany, zwłaszcza po zastosowaniu na materiał 8-bitowy, co może spowodować powstanie artefaktów i/lub bandingu.

Tabele LUT pochodzące z wiarygodnych źródeł i używane świadomie to potężne narzędzie w arsenale filmowca, montażysty czy kolorysty. Pozwalają na szybkie i efektywne dostosowanie kolorystyki materiału wideo, nadając mu określony nastrój lub przywracając naturalne kolory po nagrywaniu w logarytmicznych profilach kolorystycznych. Takie tabele LUT nie tylko są używane przez profesjonalistów, ale również przez nich tworzone. Z drugiej strony mamy niezliczone ilości ofert sprzedaży wątpliwego pochodzenia tabel LUT, które w magiczny sposób i kilkoma kliknięciami mają sprawić, że materiał niemal prosto z kamery stanie się „cinematic”, co w połączeniu z niewłaściwą implementacją w danym projekcie może skutkować naprawdę tragicznymi efektami. Tabele LUT są niezastąpione w użyciu zarówno w kamerach, jak i monitorach. Co zatem z postprodukcją? No cóż, nawet najlepsze tabele LUT, ze względu na swoją naturę, mają oczywiste ograniczenia w niemal jakimkolwiek dopasowaniu do danego obrazu. Z tego względu, choć w odpowiednich przypadkach i przy świadomym zastosowaniu będą świetnym rozwiązaniem, niejednokrotnie potrzebne będzie jednak zbudowanie indywidualnego looku opartego na narzędziach, które pozwalają na dowolną modyfikację.